Hương đạo Nhật Bản là gì?
"Hương" không phải là một từ ngữ xa lạ đối với các quốc gia châu Á, đặc biệt là những quốc gia theo đạo Phật. Hương đạo Nhật Bản là nghệ thuật thưởng thức hương trầm của người dân nơi đây, được xem là một môn nghệ thuật tao nhã, thanh lịch và yêu cầu sự kiên nhẫn. Không phải ai cũng có thể cảm nhận được hương đạo, bởi nó đòi hỏi khả năng khứu giác tinh tế, sự tập trung cao và khả năng phân tích, ghi nhớ tốt.
Từ xa xưa, hương được tạo ra từ các nguyên liệu tự nhiên có mùi thơm như vỏ tre, thảo mộc, và khi đốt lên, những nguyên liệu này tỏa ra hương thơm lan tỏa khắp không gian. Hương đạo ban đầu có nguồn gốc từ Trung Quốc và được du nhập vào Nhật Bản vào năm 552, nhanh chóng trở nên phổ biến tại đây. Do đó, việc sản xuất và chế tạo hương cũng phát triển. Các nghệ nhân đã đặt nhiều tâm huyết vào việc điều chế các loại hương mang mùi thơm đặc trưng riêng. Ngày nay, ngành công nghiệp hương đạo đã phát triển mạnh mẽ nhờ vào sự kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại, tạo ra những sản phẩm chất lượng cao từ nguyên liệu tự nhiên.
Lịch sử của hương đạo Nhật Bản
Việc người dân Nhật Bản sử dụng gỗ trầm hương đã được ghi chép trong Nihon Shoki, cuốn sách cổ thứ hai về các sự kiện lịch sử cổ đại Nhật Bản. Tài liệu cho thấy rằng vào khoảng năm 595 sau công nguyên lần đầu hương trầm được sử dụng. Từ thời cổ đại, hương trầm đã được dùng trong một số nghi lễ Phật giáo ở Trung Quốc với mục đích làm sạch và thanh tịnh không gian nơi diễn ra các nghi thức. Khi đạo Phật lan rộng và trở thành một tín ngưỡng phổ biến ở Nhật Bản. Nghệ thuật thưởng thức hương trầm cũng trở nên phổ biến hơn, không chỉ trong các đền chùa mà còn trong các ngôi nhà. Nếu bạn là những lao động dang phái cử kỹ năng đặc định hay công dân Việt bất kỳ sống tại Nhật một thời gian đủ lâu bạn sẽ hiểu được văn hóa hương đạo trong cuộc sống của người Nhật một cách sâu sắc hơn.
Hương đạo thậm chí còn được nhắc đến trong "Câu chuyện về Genji," một tác phẩm kinh điển của Nhật Bản mô tả cuộc sống thời kỳ Heian (794 - 1185 sau Công nguyên). Một trò chơi nổi tiếng được miêu tả trong cuốn tiểu thuyết là việc các nhân vật cố gắng đoán tên loại hương thông qua mùi hương của chúng. Sau đó, hương đạo trở nên phổ biến đến mức trở thành một phần không thể thiếu trong của hồi môn của các gia đình lãnh chúa phong kiến - Daimyo.
Trong thời kỳ trung cổ (1185 - 1603), hương đạo phát triển mạnh mẽ. Vào thế kỷ 14, các chiến binh samurai sử dụng hương trầm để thanh lọc bộ áo giáp và mũ, với hy vọng rằng chúng sẽ bảo vệ và giúp họ "bất khả chiến bại" trong chiến trận. Trong thế kỷ 15 - 16, các tầng lớp trung lưu và thượng lưu bắt đầu ưa chuộng và sử dụng hương trầm nhiều hơn trong đời sống hàng ngày.
Khi nghệ thuật sơn mài phát triển, người Nhật kết hợp nó với hương đạo. Những dụng cụ phục vụ cho việc thưởng thức hương trầm được chế tác tinh xảo, thậm chí còn được mạ vàng để tăng độ bền và tính thẩm mỹ. Theo Mitaco tìm hiểu, đây cũng là thời kỳ mà hương đạo được xem như "đối thủ" của trà đạo.
Trong thời kỳ Edo (1603 - 1868) và Meiji (1868 - 1912), hương đạo dần trở nên ít phổ biến hơn. Đầu thế kỷ 20, Kito Yujiro, một bậc thầy về hương đạo, đã khôi phục và phát triển loại hình nghệ thuật này bằng cách kết hợp các kỹ thuật truyền thống với những mùi hương hiện đại từ văn hóa phương Tây, nhằm làm cho hương đạo trở nên gần gũi và hấp dẫn hơn với người dân.
Trầm hương Nhật được sản xuất như thế nào?
Các nguyên liệu chính để làm trầm hương Nhật bao gồm gỗ trầm hương, gỗ đàn hương và các loại nhựa hoặc tinh dầu thơm. Trong đó, gỗ trầm hương hoặc đàn hương là chủ yếu vì chúng tiết ra một loại nhựa cây có thể chiết xuất được tinh dầu thơm có giá trị cao.
Để tạo ra mùi hương thơm tự nhiên nhất người thợ đã chiết suất hoàn toàn từ các thực vật trong tự nhiên để tạo ra những hương thơm đặc trưng. Hầu hết các loại hương khác đều được thêm tinh dầu thơm hoặc thuốc nhuộm đã được Hiệp hội Nước hoa Quốc tế (IFRA) chứng nhận về độ an toàn cho người sử dụng. Việc cung cấp đủ các nguyên liệu tự nhiên từ thực vật như các loại gỗ thơm, thảo mộc để sản xuất hương là rất khó vì chúng đang dần trở nên cạn kiệt, nên giá thành sản xuất và chế tạo các loại hương tự nhiên sẽ rất cao.
Các nguyên liệu trong hỗn hỗn sẽ được trộn với nước có dạng sệt sệt như đất sét và được gọi là makko. Đây là giai đoạn thể hiện khả năng khéo léo của những người thợ khi họ phải tạo hình thành những que hương mỏng hoặc hình nón cuộn. Trong quá trình tạo hình, không nên để chúng tiếp xúc với nước mà phải đặt ở nơi thoáng mát, khô ráo.
Để tạo ra những sản phẩm chất lượng cho những tín đồ hương đạo Nhật Bản, cần phải có những người thợ và nghệ nhân dày kinh nghiệm mới có thể hiểu và nắm rõ được toàn bộ quá trình làm hương. Hương sẽ được kiểm soát chặt chẽ các yếu tố như thời tiết, độ ẩm và nhiệt độ trong nhà máy trước khi được đóng gói và tiêu thụ trên thị trường.
Nghi thức hương đạo
Nghi lễ Kōdō của Nhật Bản thường được tổ chức trong các phòng tatami, dưới hình thức một cuộc thi nhận diện hương liệu. Người tham gia ngồi theo tư thế seiza, sắp xếp thành hình chữ U, hướng mặt về phía người điều hành và người sử dụng lư hương. Người điều hành sẽ là người đầu tiên hít ba hơi sâu từ lư hương. Sau đó, anh ấy sẽ chuyển sang vị khách ưu tú ngồi gần nhất và đưa cho họ những lư hương đầu tiên. Xem thêm: Lưu ý khi đi thăm đền chùa tại Nhật Bản nhất định bạn phải biết.
Trong cuộc thi này, người tham gia phải gọi đúng tên các loại hương liệu họ ngửi được. Người đạt điểm số cao nhất sẽ nhận được giấy chứng nhận ghi tên cuộc thi, kết quả và thành tích của họ. Nghi lễ Kōdō được tổ chức hai lần trong năm. Cuộc thi mùa hè được gọi là Ayamekou, còn cuộc thi mùa thu là Kikuawasekou.
Bài viết trên chúng tôi đã chia sẻ một số kiến thức về hương đạo Nhật Bản như khái niệm, lịch sử hình thành nền văn hóa sử dụng trầm hương tại Nhật, quá trình sản xuất cũng như nghi thức hương đạo tại Nhật. Hy vọng những thông tin trên sẽ mang giúp bạn hiểu hơn về nét đẹp văn hóa này.
