Nguồn gốc của phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật
Tết Trung Thu ở Nhật Bản được gọi là Otsukimi (お月見) hoặc Tsukimi, có nghĩa là "ngắm trăng". Theo một giả thuyết, lễ hội này có nguồn gốc từ Tết Trung Thu của Trung Quốc và được đưa vào Nhật Bản qua các phái đoàn sứ giả của triều đại Đường trong thời kỳ Heian (794 – 1185). Phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật Ban đầu, lễ hội này chỉ dành riêng cho hoàng gia và quý tộc, nhưng đến thời kỳ Edo (1603 – 1868), nó đã trở thành một lễ hội dân gian phổ biến.
Trong khi ở Việt Nam, Trung Thu thường gắn với câu chuyện chú Cuội và chị Hằng, thì ở Nhật Bản, lễ hội này liên quan đến truyền thuyết về một chú thỏ ngọc sống cùng với thần Mặt Trăng. Vào ngày trăng tròn của tháng Tám, người Nhật thường tưởng tượng thấy hình ảnh một chú thỏ đang ngồi ăn bánh bao hoặc đứng giã bánh Tsuki-Dango khi ngắm trăng.
Phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật tổ chức khi nào?
Lễ hội Tsukimi, hay Otsukimi, tại Nhật Bản được tổ chức hai lần trong một năm, tạo nên nét độc đáo khác biệt so với Tết Trung thu ở các quốc gia khác. Lần đầu tiên diễn ra vào ngày 15 tháng 8 âm lịch, sau đó một tháng, người Nhật lại tiếp tục tổ chức đón trăng vào ngày 13 tháng 9 âm lịch.
Theo dân gian mà Mitaco nghiên cứu, người Nhật quan niệm việc ngắm trăng vào đêm 15 sẽ mang đến nhiều điều không may mắn. Vì vậy, việc tổ chức hai lần ngắm trăng mỗi năm là cách để người Nhật đón nhận phúc lành và tránh tai họa, một trong nhiều điểm khác biệt của Trung thu Nhật Bản với Việt Nam.
Tết Trung Thu của người Nhật như thế nào?
Phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật diễn ra những hoạt động gì?
Bày biện trang hoàng nhà cửa
Trang trí nhà cửa là công đoạn không thể thiếu trong phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật. Loại vật dụng trang trí phổ biến nhất trong dịp này là cỏ lau - một trong bảy loài cỏ tiêu biểu của mùa thu Nhật. Từ thời xa xưa, cỏ lau được xem là biểu tượng của thần Mặt Trăng, mang lại sự thịnh vượng cho gia đình và giúp vụ mùa bội thu. Ở một số vùng của đất nước Nhật Bản, người ta còn tin rằng hình dáng nhọn của cỏ lau có khả năng xua đuổi tà ma và bảo vệ gia đình khỏi những điều xấu.
Đoàn viên bên người thân, gia đình
Người Nhật thường hay tụ họp bên gia đình trong dịp lễ Otsukimi và cùng nhau chế biến những món bánh truyền thống đặc trưng. Họ thường bày khay bánh ở hiên nhà, bên cửa sổ, hoặc bất kỳ nơi nào có thể ngắm nhìn ánh trăng rõ ràng nhất. Cả nhà vừa thưởng thức bánh, vừa ngắm trăng, trò chuyện, và cầu nguyện cho hạnh phúc, sự sung túc. Đặc biệt, theo quan niệm dân gian, nếu có trẻ nhỏ đến tự ý lấy bánh, gia đình sẽ gặp nhiều may mắn trong suốt năm đó.
Dịp Tết Trung Thu của Nhật Bản ăn gì?
Làm bánh Tsukimi Dango truyền thống
Bánh Tsukimi Dango được ví như là bánh Trung Thu của Nhật, là một đặc sản truyền thống không thể thiếu của người Nhật trong dịp Tết Trung Thu. Những chiếc bánh tròn trịa với lớp vỏ trắng đục, khi ăn mang lại cảm giác dai dai độc đáo. Hương vị của bánh trở nên thú vị hơn khi kết hợp cùng trà hoặc cà phê, tạo nên một trải nghiệm ẩm thực đầy mới mẻ.
Theo phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật, vào ngày 15/8 và 13/9 âm lịch mỗi năm, người dân thường sẽ xếp những chiếc bánh Tsukimi Dango khéo léo thành một tháp vững chắc, sau đó đặt đĩa bánh lên bàn bên cạnh một bình cỏ lau.
Đây được xem là mâm cúng Trăng theo quan niệm. Mâm cúng sẽ được bày ra giữa sân hoặc ở nơi có ánh trăng sáng nhất. Sau khi hoàn tất các bước trong lễ hội Otsukimi, mọi người cùng tụ họp, ngắm trăng, thưởng thức bánh và chia sẻ những câu chuyện ấm áp.
Phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật - Nặn bánh Wagashi
Wagashi là một loại bánh ngọt truyền thống của Nhật Bản với nhiều hình dáng đáng yêu và phong phú. Từ những kiểu dáng cổ điển như bông hoa hay con thỏ, bánh Wagashi ngày nay còn được biến tấu với các hình tượng nhân vật hoạt hình hoặc những chú mèo kiêu kỳ. Sự sáng tạo này đã thổi hồn vào nghệ thuật làm bánh kẹo truyền thống, mang lại sức sống mới mẻ cho Wagashi. Vì vậy, loại bánh này thường xuất hiện trong các dịp lễ hội, đặc biệt là Tết Trung Thu.
Ngoài những loại bánh truyền thống trên, thực đơn Tết Trung Thu của người Nhật Bản còn bao gồm khoai tây, khoai môn, lê, và các loại đậu.
Đồ chơi truyền thống dịp Trung Thu
Theo tìm hiểu Phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật mà các bạn thực tập sinh và du học sinh Việt Nam đang làm việc và học tập tại Nhật Bản đều yêu thích và ấn tượng đó chính là hình ảnh cá chép vượt vũ môn. Từ rất lâu, cá chép là một biểu tượng quen thuộc trong các lễ hội của Nhật Bản, tượng trưng cho sức mạnh và sự dũng cảm. Hình ảnh cá chép bơi ngược dòng và vượt qua thác ghềnh đã trở thành một phần yêu thích của người Nhật qua nhiều thế hệ. Các bậc phụ huynh ở Nhật Bản thường mong muốn con cái của mình có sức khỏe tốt và đủ can đảm để đối mặt với mọi thử thách trong cuộc đời.
Phong tục đón Tết Trung Thu của người Nhật hay lễ hội Otsukimi, là một dịp để người Nhật cùng nhau chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên, bày tỏ lòng biết ơn và cầu mong những điều tốt đẹp. Khác với Tết Trung thu Việt Nam, Tết Trung thu Nhật mang một vẻ đẹp giản dị và thanh lịch hơn. Nếu có cơ hội, hãy thử một lần tham gia lễ hội Otsukimi để cảm nhận hết cái hồn của văn hóa Nhật Bản nhé.
