Khám phá lễ hội Tanabata Nhật Bản
Lễ hội Tanabata còn được gọi là lễ thất tịch, là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng của Nhật Bản. Lễ hội này kỷ niệm câu chuyện tình yêu giữa chàng chăn bò Hikoboshi và nàng tiên dệt vải Orihime. Câu chuyện tình yêu này không chỉ gắn liền với những truyền thuyết lãng mạn mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về sự tái ngộ của các ngôi sao trong thiên hà. Lễ hội Tanabata có nguồn gốc từ lễ hội Qixi (Thất Tịch) của Trung Quốc, tương tự như câu chuyện Ngưu Lang và Chức Nữ mà người Việt Nam quen thuộc.
Lễ hội Tanabata diễn ra vào ngày 7 tháng 7 âm lịch, tức thường rơi vào tháng 8 theo lịch dương. Đây là thời điểm mà người dân Nhật Bản, đặc biệt là những ai sống tại các vùng tổ chức lễ hội lớn như Sendai hay Hiratsuka, mong chờ cơn mưa mát mẻ. Theo truyền thuyết, cơn mưa này chính là những giọt nước mắt hạnh phúc của hai ngôi sao Hikoboshi (chòm sao Ngưu Lang) và Orihime (chòm sao Chức Nữ) khi được đoàn tụ sau một năm dài xa cách.
Câu chuyện tình yêu giữa Hikoboshi và Orihime
Truyền thuyết về Hikoboshi và Orihime là cốt lõi của lễ hội Tanabata. Câu chuyện kể rằng, Orihime, con gái của Ngọc Hoàng Thượng Đế, là một người thợ dệt tài ba, sống trên thiên đình. Ngày ngày nàng miệt mài dệt vải tạo nên những đám mây đẹp cho bầu trời. Một ngày nọ, nàng nhìn thấy chàng Hikoboshi, một chàng trai chăn bò tuấn tú và ngay lập tức đem lòng si mê. Vì quá yêu nhau, họ dành hết thời gian để ở bên nhau, quên đi mọi trách nhiệm. Orihime không còn dệt vải và Hikoboshi bỏ bê việc chăn bò, khiến các thần tiên trên thiên đình bất bình.
Ngọc Hoàng dù thương con gái, cũng phải ra lệnh phạt họ. Cả hai bị buộc phải sống ở hai đầu dải Ngân Hà, xa cách và chỉ được gặp nhau một lần duy nhất mỗi năm vào ngày 7 tháng 7 âm lịch. Vào ngày này, nếu bầu trời quang đãng, những con chim sẽ tạo thành một cây cầu bắc qua Ngân Hà để hai người gặp lại nhau. Tuy nhiên, nếu trời mưa, dòng sông Ngân Hà sẽ dâng cao, cản trở cuộc gặp gỡ của họ và những giọt mưa rơi được cho là nước mắt của họ vì không thể gặp nhau.
Trang trí gì trong ngày lễ Tanabata?
Trong lễ hội Tanabata tại Nhật Bản, không chỉ các hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa mà các đồ trang trí cũng góp phần tạo nên không khí lễ hội rực rỡ và đầy ý nghĩa. Mỗi đồ vật trang trí đều mang theo những thông điệp sâu sắc về sự cầu nguyện và hy vọng của người dân. Mitaco bật mí bạn những vật phẩm trang trí phổ biến trong dịp lễ này:
Dải giấy Tanzaku
Tanzaku là những dải giấy ngũ sắc đặc trưng của lễ hội Tanabata, trên đó người ta sẽ viết những điều ước và treo chúng lên cây tre. Mỗi màu sắc của Tanzaku mang một ý nghĩa riêng biệt:
- Màu lam (hoặc màu lục): Tượng trưng cho sự phát triển và thịnh vượng.
- Màu đỏ: Tượng trưng cho lòng biết ơn và sự cảm kích.
- Màu vàng: Màu sắc đặc biệt mang ý nghĩa cho niềm tin và hy vọng.
- Màu trắng: Đại diện cho các quy tắc, nghĩa vụ và đạo đức.
- Màu đen (hoặc màu tím): Tượng trưng cho trí tuệ và sự khôn ngoan.
Những dải Tanzaku không chỉ là lời ước nguyện cá nhân mà còn thể hiện khát vọng về một tương lai tốt đẹp hơn cho gia đình và cộng đồng.
Dải băng Fukinagashi
Fukinagashi là một loại đồ trang trí phổ biến khác trong lễ hội Tanabata. Nó được tạo thành từ một quả bóng giấy bên trên và nhiều dải giấy dài ngũ sắc treo xuống. Fukinagashi đại diện cho những sợi chỉ dệt, được dâng lên để tôn vinh nữ thần dệt vải Orihime trong truyền thuyết.
Ngàn con hạc giấy (Senbazuru)
Hạc giấy origami, hay còn gọi là Senbazuru, là một biểu tượng mạnh mẽ trong văn hóa Nhật Bản, thường xuất hiện trong lễ hội Tanabata. Hạc giấy tượng trưng cho sự trường thọ và là lời cầu nguyện cho sức khỏe, sự an khang và thịnh vượng cho gia đình. Người ta tin rằng nếu xếp đủ 1.000 con hạc giấy, điều ước của bạn sẽ trở thành hiện thực. Do đó, việc treo Senbazuru trong lễ hội Tanabata thể hiện sự mong mỏi về một cuộc sống lâu dài và hạnh phúc.
Bao tiền Kinchaku
Kinchaku là một loại ví nhỏ đựng tiền xu, được làm bằng kỹ thuật origami và được treo cùng với các vật trang trí khác. Bao tiền Kinchaku không chỉ là biểu tượng của sự giàu có mà còn là lời chúc may mắn trong làm ăn, tài chính dồi dào và sự dư dả trong cuộc sống. Những chiếc ví Kinchaku thường được trang trí cùng với ví thật, thể hiện khát vọng về sự phát đạt và thành công trong công việc.
Các hoạt động đặc trưng trong lễ hội Tanabata
Lễ hội Tanabata không chỉ mang ý nghĩa về mặt văn hóa và truyền thống, mà còn là dịp để người dân Nhật Bản tham gia vào những hoạt động đặc sắc. Dưới đây là những hoạt động phổ biến trong lễ hội này.
Viết điều ước lên dải giấy Tanzaku
Một trong những hoạt động nổi bật và được yêu thích nhất trong lễ hội Tanabata là viết điều ước lên những dải giấy nhiều màu sắc, được gọi là Tanzaku. Người Nhật tin rằng vào ngày này, những điều ước được gửi lên trời sẽ được chàng Ngưu Lang và nàng Chức Nữ, hai ngôi sao trong truyền thuyết Tanabata, lắng nghe và thực hiện. Tanzaku thường được viết bằng mực đen, ghi rõ điều ước của người viết, thường là về sức khỏe, hạnh phúc, và sự thành công. Sau khi hoàn thành, những dải Tanzaku được treo lên cây trúc hoặc cành tre, tạo nên một khung cảnh đầy màu sắc và tượng trưng cho hy vọng của mọi người.
Trang trí cây trúc trong lễ hội Tanabata
Cây trúc là biểu tượng không thể thiếu trong lễ hội Tanabata. Các cành trúc xanh mướt thường được trang trí bằng nhiều loại phụ kiện như dải giấy Tanzaku, dải ruy băng, lồng đèn và các vật trang trí khác. Việc treo điều ước và trang trí cây trúc mang ý nghĩa kết nối giữa con người và thiên nhiên, thể hiện sự kính trọng đối với trời đất và hy vọng rằng những điều ước sẽ vươn cao tới thiên đàng. Truyền thống này tạo nên không khí lễ hội đặc trưng và làm cho các khu phố, gia đình trở nên sinh động và đẹp mắt. Mỗi cây trúc được trang trí mang theo câu chuyện và mong muốn riêng của từng cá nhân và gia đình.
Các lễ hội đường phố và lễ diễu hành Tanabata
Lễ hội Tanabata không chỉ diễn ra trong phạm vi gia đình mà còn là sự kiện lớn tại các thành phố, đặc biệt là ở những khu vực như Sendai và Hiratsuka, nơi lễ hội diễn ra rất hoành tráng. Các lễ hội đường phố Tanabata thường bao gồm việc trang trí khu phố với cổng chào lớn, đèn lồng và cây trúc.
Lễ diễu hành Tanabata cũng là điểm nhấn của sự kiện này. Người tham gia mặc trang phục truyền thống như yukata, diễu hành trên các con phố chính trong tiếng trống và nhạc lễ hội. Những đoàn diễu hành thường mang theo các cỗ xe trang trí rực rỡ và trình diễn các tiết mục truyền thống, mang đến không khí náo nhiệt, thu hút đông đảo người tham dự, cả người dân địa phương lẫn du khách.
Lễ hội Tanabata không chỉ là dịp để người Nhật thực hiện những điều ước mà còn là thời gian để mọi người hòa mình vào các hoạt động vui vẻ, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đất nước. Xem thêm: 10 lễ hội mùa hè hấp dẫn ở Nhật Bản
Ba lễ hội Tanabata lớn nhất tại Nhật Bản
Mặc dù ngày chính thức của lễ thất tịch là 7 tháng 7, nhưng tại Nhật Bản, thời gian và cách thức tổ chức lễ hội Tanabata có sự khác biệt tùy theo từng khu vực. Dưới đây là ba lễ hội Tanabata lớn nhất Nhật Bản, thu hút hàng triệu du khách và kéo dài trong nhiều ngày, mang đến không khí tưng bừng và nhiều hoạt động phong phú.
Lễ Hội Sendai Tanabata (Miyagi)
Sendai Tanabata, tổ chức tại tỉnh Miyagi, là một trong những lễ hội Tanabata lớn nhất và nổi tiếng nhất Nhật Bản. Lễ hội này diễn ra từ ngày 6 đến ngày 8 tháng 8 hàng năm, thu hút hơn 2 triệu người từ khắp nơi đến tham dự. Điểm đặc trưng nổi bật của lễ hội là những đồ trang trí bằng tre lung linh sắc màu, đặc biệt là các dải băng Fukinagashi dài hơn 5 mét treo lơ lửng khắp các con phố. Không chỉ vậy, lễ hội còn mang đến không gian nghệ thuật đường phố với các buổi biểu diễn truyền thống, âm nhạc và ẩm thực địa phương.
Lễ Hội Shonan Hiratsuka Tanabata (Kanagawa)
Shonan Hiratsuka Tanabata là lễ hội lớn thứ hai, diễn ra tại tỉnh Kanagawa. Mỗi năm, thành phố Hiratsuka trở nên rực rỡ với hơn 500 món đồ trang trí Tanabata ở trung tâm thành phố và khoảng 3.000 món được treo khắp toàn thành phố. Lễ hội Tanabata diễn ra vào đầu tháng 7 và kéo dài trong nhiều ngày, trong đó các đồ trang trí bằng tre được thắp sáng vào ban đêm, tạo nên khung cảnh huyền ảo.
Lễ Hội Ichinomiya Tanabata (Aichi)
Diễn ra tại tỉnh Aichi, Ichinomiya Tanabata là lễ hội nổi bật với những dải băng Fukinagashi đa dạng về kiểu dáng và kích cỡ. Điểm đặc sắc của lễ hội là cuộc diễu hành Onzo Hoken Dai Gyoretsu kéo dài 300 mét, nơi các đoàn người trong trang phục truyền thống đi qua các con phố, mang đến không khí hoành tráng. Lễ hội Ichinomiya Tanabata kéo dài trong bốn ngày, bắt đầu từ Chủ nhật cuối cùng của tháng Bảy. Bên cạnh các hoạt động diễu hành, lễ hội còn tổ chức nhiều sự kiện văn hóa như múa Bon Odori, khiêu vũ Nhật Bản, và biểu diễn trống Taiko.
Ba lễ hội Tanabata này không chỉ là dịp để người dân Nhật Bản tưởng nhớ đến câu chuyện tình yêu lãng mạn giữa Hikoboshi và Orihime, mà còn là cơ hội để tôn vinh văn hóa truyền thống, nghệ thuật và sự đoàn kết cộng đồng. Mỗi lễ hội đều mang nét độc đáo riêng, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của Nhật Bản.
